Oświetlenie Orlika i boiska piłkarskiego LED – jak zaplanować nową instalację lub modernizację

Wymiana starych naświetlaczy na LED może wydawać się stosunkowo prostą inwestycją. Dobre oświetlenie boiska nie zaczyna się jednak od wyboru opraw ani pytania o ich moc. Najpierw trzeba określić, jak obiekt będzie wykorzystywany, jakie wymagania ma spełnić oraz z jaką infrastrukturą mamy do czynienia.

W przypadku istniejącego Orlika znaczenie mają m.in. lokalizacja i wysokość masztów, instalacja elektryczna, możliwości sterowania oraz otoczenie obiektu. Przy nowym boisku więcej elementów można zaprojektować od podstaw, ale również wtedy punktem wyjścia powinien być oczekiwany efekt, a dopiero później konkretne rozwiązanie techniczne.

W tym artykule pokazujemy, jak uporządkować te decyzje i przygotować inwestycję tak, aby oferty można było porównywać nie tylko na podstawie ceny, liczby opraw czy ich mocy.

Z tego artykułu dowiesz się:

• od czego zacząć planowanie oświetlenia boiska,
• czym różni się modernizacja Orlika od projektu nowej instalacji,
• co sprawdzić przed podjęciem decyzji o pozostawieniu istniejących masztów,
• dlaczego liczba i moc opraw nie wystarczają do oceny rozwiązania,
• jak porównać dwie oferty na oświetlenie boiska,
• jakie dane przygotować przed zleceniem projektu.

Od czego zacząć planowanie oświetlenia boiska?

Pierwszym krokiem nie jest wybór lampy, ale odpowiedź na pytanie: do czego obiekt ma służyć?

Inne wymagania może mieć boisko wykorzystywane głównie do rekreacji i treningów, a inne obiekt przeznaczony do rozgrywek na wyższym poziomie, z widownią lub profesjonalną rejestracją obrazu. Sposób użytkowania wpływa na wymagania, które trzeba następnie uwzględnić w projekcie.

Dlatego przed rozpoczęciem rozmowy o konkretnych oprawach warto określić:

• rodzaj dyscypliny i charakter boiska,
• poziom rozgrywek i rodzaj prowadzonych zajęć,
• obecność oraz charakter widowni,
• typowe godziny użytkowania obiektu,
• planowaną rejestrację lub transmisję wydarzeń,
• przewidywane scenariusze pracy instalacji.

Jak sposób użytkowania wpływa na wymagania?

PN-EN 12193 różnicuje wymagania dla oświetlenia sportowego w zależności m.in. od rodzaju aktywności i poziomu jej prowadzenia. Oznacza to, iż nie istnieje jedna wartość natężenia ani jeden „standardowy zestaw lamp do Orlika”, który będzie adekwatny dla wszystkich obiektu.

Szczegółowe zasady doboru klas I, II i III, wymagania dotyczące natężenia, równomierności, olśnienia oraz sposobu weryfikacji projektu omawiamy w osobnym przewodniku po PN-EN 12193.

Przy nowej inwestycji lub modernizacji najważniejsze jest natomiast prawidłowe określenie wymagań przed doborem rozwiązania technicznego.

Nowe oświetlenie czy modernizacja istniejącego Orlika?

Choć cel może być podobny — uzyskanie adekwatnych warunków do gry — punkt wyjścia dla obu inwestycji jest inny.

W przypadku modernizacji szczególnie ważna jest więc inwentaryzacja stanu istniejącego. Założenie, iż nowe oprawy można zamontować dokładnie w miejsce starych bez ponownych obliczeń, może prowadzić do rozwiązania, które wygląda poprawnie pod względem mocy czy liczby urządzeń, ale nie zapewnia oczekiwanego efektu na płycie boiska.

Co trzeba sprawdzić na istniejącym Orliku przed wymianą opraw?

Im więcej wiemy o obiekcie przed rozpoczęciem projektu, tym mniej decyzji trzeba podejmować na podstawie niepotwierdzonych założeń.

Maszty i punkty montażowe

Warto zebrać informacje o:

• liczbie masztów,
• ich rozmieszczeniu,
• wysokości,
• dostępnych punktach montażowych,
• stanie technicznym konstrukcji,
• możliwościach bezpiecznego montażu nowych opraw.

Sama obecność masztu we właściwym miejscu nie oznacza jeszcze, iż będzie można wykorzystać go bez zmian. Projekt powinien pokazać, czy przy istniejącej geometrii da się uzyskać wymagany rozkład światła.

Instalacja elektryczna i sterowanie

Modernizacja nie kończy się na wymianie opraw. Trzeba również ustalić, w jakim stanie znajduje się instalacja zasilająca i jakie daje możliwości dalszej eksploatacji.

Znaczenie mogą mieć m.in.:

• istniejące obwody,
• rozdzielnice,
• zabezpieczenia,
• sposób załączania oświetlenia,
• możliwość podziału instalacji na różne scenariusze pracy.

Jeżeli obiekt ma być wykorzystywany na różne sposoby — np. podczas treningów, rekreacji i zawodów — warto uwzględnić to jeszcze przed doborem sposobu sterowania.

Otoczenie boiska

Projekt oświetlenia zewnętrznego nie kończy się na liniach murawy.

Znaczenie ma również to, co znajduje się wokół obiektu: zabudowa mieszkaniowa, drogi, parkingi, ciągi piesze czy sąsiednie tereny sportowe. Odpowiednie zaprojektowanie położenia opraw i kierunku ich świecenia pomaga ograniczyć światło kierowane poza obszar, który rzeczywiście wymaga oświetlenia.

CIE 150:2017, dotyczące ograniczania światła uciążliwego z instalacji zewnętrznych, wskazuje na znaczenie uwzględnienia tego zagadnienia już na etapie projektowania, zamiast korygowania problemu dopiero po wykonaniu instalacji.

Dokumentacja istniejącego obiektu

Jeżeli inwestor dysponuje dokumentacją projektową, planem sytuacyjnym, rysunkami DWG, dokumentacją instalacji elektrycznej albo wcześniejszymi wynikami pomiarów, warto zebrać je przed rozpoczęciem prac projektowych.

Niepełna dokumentacja nie musi oznaczać, iż projektu nie można przygotować. Zwiększa natomiast znaczenie rzetelnej inwentaryzacji obiektu.

Czy można wykorzystać istniejące maszty?

Często warto sprawdzić taką możliwość, ale nie należy przyjmować jej z góry.

O możliwości pozostawienia masztów decyduje nie tylko ich stan techniczny. Znaczenie mają również:

• rozmieszczenie względem pola gry,
• wysokość,
• możliwości montażowe,
• docelowe wymagania oświetleniowe,
• optyka nowych opraw,
• otoczenie boiska.

Dlatego odpowiedź na pytanie „czy możemy zostawić stare maszty?” powinna wynikać z oceny istniejącej infrastruktury i obliczeń wykonanych dla konkretnego obiektu.

To jedna z istotnych różnic między modernizacją instalacji a samą wymianą opraw.

Dlaczego nie można dobrać lamp tylko na podstawie mocy i liczby sztuk?

Porównanie:

8 opraw po 1000 W z:12 opraw po 700 W nie mówi jeszcze, która instalacja lepiej oświetli boisko.

O rezultacie decyduje cały układ: geometria rozmieszczenia opraw, wysokość montażu, rozsył światła, sposób ich ukierunkowania oraz wymagania dla konkretnego obiektu.

W profesjonalnym oświetleniu boiska oprawa jest więc elementem rozwiązania, a nie punktem wyjścia do projektu.

Po ustaleniu wymagań można przejść do rozwiązań LED przeznaczonych do obiektów sportowych. Strona produktowa jest jednak kolejnym etapem decyzji, a nie zamiennikiem projektu.

Jak wygląda modernizacja oświetlenia Orlika krok po kroku?

1. Inwentaryzacja obiektu
   Zebranie informacji o boisku, masztach, oprawach, instalacji i otoczeniu.
2. Określenie sposobu użytkowania
   Ustalenie, do jakich aktywności i na jakim poziomie ma służyć obiekt.
3. Określenie wymagań
   Zdefiniowanie kryteriów, które powinno spełniać oświetlenie.
4. Ocena możliwości wykorzystania istniejącej infrastruktury
   Sprawdzenie, które elementy można pozostawić i jakie ograniczenia trzeba uwzględnić.
5. Projekt i obliczenia
   Dobór rozmieszczenia, optyki i parametrów rozwiązania tak, aby cały układ realizował przyjęte wymagania.
6. Dobór rozwiązania technicznego
   Dopiero na tym etapie można świadomie dobrać oprawy, sposób sterowania i pozostałe elementy instalacji.
7. Montaż i regulacja
   Sam wybór adekwatnych opraw nie wystarczy — istotne jest również ich ustawienie zgodnie z projektem.
8. Pomiary i odbiór
   Po wykonaniu instalacji należy sprawdzić, czy rzeczywisty efekt odpowiada przyjętym założeniom.

Szczegółowe zasady pomiarów omawiamy w materiale dotyczącym pomiaru natężenia oświetlenia.

Jak porównać dwie oferty na oświetlenie boiska?

Cena jest ważna, ale porównanie ofert wyłącznie na podstawie wartości końcowej może być mylące. Różnica może wynikać zarówno z zastosowanych urządzeń, jak i z odmiennego zakresu inwestycji czy innych założeń projektowych.

Takie porównanie pozwala lepiej ocenić, czy różnica w cenie wynika z zastosowanego rozwiązania, czy z odmiennego zakresu prac.

Zmniejsza również ryzyko wyboru oferty, w której część niezbędnych działań nie została uwzględniona na początku inwestycji.

Czy Orlik musi zawsze pracować z pełnym poziomem oświetlenia?

Nie każda aktywność na obiekcie przebiega w tych samych warunkach.

Boisko może być wykorzystywane np. podczas rekreacji, treningów, zawodów albo prac technicznych. Już na etapie projektu warto więc sprawdzić, czy sposób eksploatacji uzasadnia zastosowanie kilku scenariuszy pracy instalacji.

Możliwość zmiany poziomu oświetlenia może pozwolić lepiej dopasować sposób i czas działania instalacji do rzeczywistego użytkowania. Nie oznacza to jednak, iż wymagany poziom można dowolnie obniżać podczas aktywności, dla której projekt przewiduje określone parametry.

Dlatego logika sterowania powinna wynikać z:

scenariuszy użytkowania → wymagań → projektu

a nie wyłącznie z faktu zastosowania technologii LED.

Nie ma również potrzeby z góry narzucać konkretnego protokołu sterowania. Rozwiązanie powinno odpowiadać potrzebom obiektu i projektowanej instalacji.

Kiedy zwykły projekt boiska nie wystarcza?

Jeżeli obiekt ma służyć profesjonalnym rozgrywkom z transmisją telewizyjną, projekt przygotowany wyłącznie pod warunki gry i obserwację z trybun może być niewystarczający.

W takich inwestycjach pojawiają się dodatkowe wymagania związane m.in. z oświetleniem pionowym, kamerami, równomiernością obrazu, odwzorowaniem kolorów i ograniczeniem migotania.

UEFA stosuje własne poziomy oświetlenia stadionowego, w tym m.in. Elite level A oraz poziomy A–D. Nie należy więc traktować określenia „Elite” jako kolejnej klasy I/II/III PN-EN 12193.

Dla typowego Orlika nie ma potrzeby rozbudowywania projektu o wymagania profesjonalnego broadcastu, o ile obiekt nie będzie w taki sposób użytkowany. jeżeli jednak transmisja jest jednym z założeń inwestycji, należy uwzględnić ją od początku, a nie dopiero po przygotowaniu podstawowego projektu.

Szczegółowe wymagania związane z transmisją omawiamy w przewodniku Luxon po PN-EN 12193.

Dofinansowanie modernizacji Orlika

Dla samorządów sposób finansowania może mieć istotny wpływ na termin i zakres inwestycji.

W Programie modernizacji kompleksów sportowych „Moje Boisko – ORLIK 2012” – edycja 2026 modernizacja oświetlenia została wymieniona wśród działań objętych programem. Nabór trwał od 18 lutego do 31 marca 2026 r., więc jest już zakończony. Dla zadania obejmującego wyłącznie modernizację jednego kompleksu maksymalna kwota dofinansowania w tej edycji wynosiła 500 tys. zł.

Programy oraz ich warunki zmieniają się pomiędzy edycjami. Dlatego na etapie planowania inwestycji należy każdorazowo sprawdzić aktualny nabór, regulamin oraz katalog kosztów kwalifikowanych.

Informacji dotyczących edycji 2026 nie należy traktować jako gwarancji analogicznych zasad w kolejnych latach.

Co przygotować przed zapytaniem o projekt lub ofertę?

Im więcej podstawowych danych zostanie zebranych na początku, tym łatwiej przygotować rozwiązanie odpowiadające rzeczywistym warunkom obiektu.

Przydatne będą:

• lokalizacja i typ obiektu,
• wymiary boiska,
• dyscypliny i sposób użytkowania,
• poziom rozgrywek,
• obecność widowni,
• typowe godziny pracy,
• liczba i wysokość istniejących masztów,
• rozmieszczenie masztów,
• informacje o obecnych oprawach,
• dokumentacja instalacji elektrycznej, o ile jest dostępna,
• plan sytuacyjny lub pliki DWG, jeżeli istnieją,
• zdjęcia obiektu i masztów,
• informacje o najbliższym otoczeniu,
• potrzeby związane ze sterowaniem,
• wymagania dotyczące rejestracji lub transmisji, jeżeli występują.

Brak części dokumentacji nie musi blokować inwestycji. Ważne jest jednak, aby brakujących informacji nie zastępować założeniami, o ile można je zweryfikować podczas inwentaryzacji.

Jeżeli jesteś na wcześniejszym etapie i chcesz najpierw lepiej zrozumieć wymagania techniczne, przejdź do przewodnika po PN-EN 12193.

Jeżeli przygotowujesz już konkretną inwestycję, zobacz rozwiązania Luxon dla obiektów sportowych i rekreacyjnych.

Dobrze przygotowana modernizacja zaczyna się przed wyborem opraw

Oświetlenie Orlika warto traktować jako cały układ, a nie zestaw pojedynczych lamp.

Najpierw trzeba określić sposób użytkowania boiska i poznać istniejącą infrastrukturę. Dopiero później można ocenić możliwość wykorzystania masztów, przygotować projekt, dobrać rozwiązanie i porównać jego koszt z zakładanym efektem.

Dzięki temu oferty można oceniać przez pryzmat rezultatu całej inwestycji, a nie wyłącznie liczby opraw i watów zapisanych w tabeli.

Planujesz nowe oświetlenie albo modernizację istniejącego boiska?

Przygotuj podstawowe dane o obiekcie i zacznij od analizy warunków inwestycji.

Przeanalizuj swoją inwestycję w oświetlenie LED

Zamów bezpłatny audyt oświetlenia zewnętrznego

Sprawdzimy stan infrastruktury i zaproponujemy modernizację z realnym zwrotem z inwestycji – z projektem dopasowanym do Twojej przestrzeni i jej użytkowników.

Zostaw kontakt

Zamawiając bezpłatny audyt zyskasz:

Audyt oświetlenia

Projekt indywidualnego rozwiązania oświetleniowego

Analizę finansową inwestycji

Szacowany poziom redukcji energii elektrycznej i emisji CO2

Wypełnij formularz – skontaktujemy się w ciągu 1 h

Formularz-analiza-inwestycji/audyt

Zgody *

Wyrażam zgodę na otrzymywanie informacji handlowych od Luxon Sp. z o.o. za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej oraz na korzystanie z komunikacji e-mail w celach marketingowych. Polityka prywatności

Wyślij

Jeżeli jesteś człowiekiem, zostaw to pole puste.