Nowy system rozgrywek młodzieżowych ZPRP. Więcej gry, mniej dysproporcji i szybszy rozwój

Związek Piłki manualnej w Polsce rozpoczyna okres kompleksowych reform, które zmienią oblicze funkcjonowania środowiska polskiej piłki manualnej. W pierwszej kolejności skupiamy się na reformie rozgrywek młodzieżowych, w ramach której proponuje się wprowadzenie całkowicie nowego modelu rywalizacji. Pierwsze zmiany mają zacząć obowiązywać już od sezonu 2026/2027, stanowiąc pierwszy etap szeroko zakrojonego procesu, który będzie konsekwentnie realizowany w kolejnych latach.

We wtorek, 5 maja, Związek Piłki manualnej w Polsce zaprezentował strategię rozwoju na lata 2026–2035. Opiera się ona na czterech głównych filarach: szkoleniu i organizacji rozgrywek, zarządzaniu i rozwoju organizacyjnym, promocji i komunikacji, a także finansach i budżecie. Z pełną wersją dokumentu wraz z omówieniem można zapoznać się TUTAJ.

W zakresie zmian dotyczących szkolenia ważnym punktem była zapowiadana reorganizacja systemu rozgrywek młodzieżowych. Dziś wiemy już, iż kluczowym jej założeniem jest stworzenie środowiska sportowego, w którym każdy mecz ma realne znaczenie, a młodzi zawodnicy rywalizują na poziomie możliwie najlepiej dopasowanym do ich aktualnych umiejętności w danej kategorii wiekowej. W centrum zmian znajduje się wprowadzenie systemu turniejowego opartego na mechanizmie awansów i spadków, który zapewni stałą rotację drużyn pomiędzy grupami po każdym turnieju.

Autorski pomysł Związku Piłki manualnej w Polsce to odpowiedź na potrzebę stworzenia systemu skrojonego pod specyfikę i potrzeby polskiej piłki manualnej. W prace nad reformą pod przewodnictwem Prezesa Sławomira Szmala zaangażowani byli przedstawiciele różnych środowisk, m.in. trenerzy, prezesi wojewódzkich związków, koordynatorzy kadr narodowych oraz pracownicy ZPRP na co dzień zajmujący się tą tematyką. Finalnym krokiem proponowanych zmian będzie ich zatwierdzenie przez Zarząd ZPRP.

“Pracując nad reformą rozgrywek młodzieżowych przyświecały mi trzy główne kwestie. Pierwsza to umożliwienie wszystkim drużynom młodzieżowym dłuższej gry w trakcie sezonu. Do tej pory zdarzało się, iż zespoły, które nie awansowały na szczebel centralny, w zasadzie kończyły mecze o stawkę w grudniu lub styczniu. Taki stan rzeczy był nie do przyjęcia. Drugą rzeczą, na której mi bardzo zależało, było stworzenie takiego systemu, który spowodowałby, iż drużyny rozgrywałyby więcej spotkań na jak najbardziej zbliżonym poziomie. Stąd wprowadzenie systemu awansów i spadków, który ma premiować najszybciej rozwijające się drużyny, ale też motywować do ciągłego rozwoju słabsze ekipy. Trzecia sprawa to uatrakcyjnienie rozgrywek, aby zyskały one większą popularność wśród młodzieży. Postawiliśmy na turnieje, które z mojego doświadczenia gromadzą zarówno zawodników, jak i kibiców oraz rodziców, co pomaga tworzyć silne środowisko sportowe” – wyjaśnia Prezes Związku Piłki manualnej w Polsce Sławomir Szmal.

Jakie konkretne zmiany dotkną rozgrywki młodzieżowe?

Nowa struktura rozgrywek zakłada wielopoziomowy system ligowy, w którym zespoły rywalizują w cyklu turniejów od etapu kwalifikacyjnego, przez turnieje regionalne, aż po kolejne fazy rozgrywek z meczami o Młodzieżowe Mistrzostwo Polski na jego końcu.

Kluczową zmianą jest wprowadzenie systemu awansów i spadków po każdym z turniejów w trakcie sezonu, aż do etapu makroregionalnego. Dzięki temu poziom sportowy poszczególnych grup ma być na bieżąco dostosowywany, co pozwoli ograniczyć liczbę spotkań, w których występują znaczące różnice, jednocześnie zwiększając liczbę wyrównanych i wartościowych meczów dla wszystkich zespołu biorącego udział w rozgrywkach.

Nowy model rozgrywek młodzieżowych ma być nie tylko zmianą organizacyjną, ale przede wszystkim konsekwentnym krokiem w stronę nowoczesnego, bardziej konkurencyjnego i długofalowo ukierunkowanego systemu szkolenia w polskiej piłce manualnej.

Nowy system został podzielony na trzy zasadnicze etapy. W pierwszym, regionalnym, rywalizacja odbywać się w ramach lokalnych turniejów, a na koniec awans do dalszej fazy uzyskają cztery najlepsze drużyny z każdego regionu.

Następnie zespoły przejdą do etapu makroregionalnego, obejmującego kolejne turnieje – kwalifikacyjny oraz adekwatne, z którego do etapu centralnego awansuje sześć najlepszych drużyn z każdego makroregionu.

Zwieńczeniem rywalizacji będzie etap centralny, rozpoczynający się od fazy 1/12 Mistrzostw Polski, w którym wystąpią 24 zespoły podzielone na cztery grupy. Później kolejno rozegrana zostanie faza ćwierćfinałowa z udziałem ośmiu drużyn, a o medale powalczy najlepsza czwórka w znanej nam formule Final Four.

Uzupełnieniem proponowanego systemu będą dalsze rozgrywki wojewódzkie oraz rozgrywki o Puchar Prezesa ZPRP, skierowane do zespołów, które zakończą rywalizację na wcześniejszych etapach zmagań (na szczeblu regionalnym lub makroregionalnym). Rozgrywki te mają zapewnić ciągłość grania i umożliwić dalszy rozwój sportowy również poza główną ścieżką mistrzowską, eliminując obecny problem zbyt szybkiego zakończenia sezonu i zbyt małej liczby spotkań dla drużyn przedwcześnie odpadających z rozgrywek.

Prezentowany projekt już w okresie 2026/2027 ma dotyczyć kategorii młodzika i młodziczki, ale jednocześnie jest początkiem całościowej i długofalowej reformy systemu rywalizacji młodzieżowej. Związek Piłki manualnej w Polsce przyjął bowiem model progresywnego wdrażania zmian, zakładając stopniowe obejmowanie nową strukturą kolejnych (coraz starszych) kategorii wiekowych.

Oznacza to, iż każdego roku system będzie rozszerzany o następne grupy, aż do pełnego wdrożenia w okresie 2028/2029, kiedy wszystkie szczeble rozgrywek młodzieżowych mają funkcjonować już w oparciu o jednolity, turniejowy model rywalizacji, oparty na systemie stałych awansów i spadków.

Oznacza to jednocześnie, iż w okresie 2026/2027 bez zmian systemowych pozostaną rozgrywki w kategoriach junior, juniorka, junior młodszy oraz juniorka młodsza.

W tym przypadku wprowadzono jednak dwa nowe rozwiązania organizacyjne. Pierwsze z nich to obowiązek udziału w każdych rozgrywkach co najmniej sześciu drużyn reprezentujących minimum cztery różne kluby. jeżeli ten warunek nie zostanie spełniony, aby rozgrywki mogły się rozpocząć, konieczne będzie połączenie się różnych województw. Druga nowość to możliwość rotacji maksymalnie trzech zawodników lub zawodniczek przed rozpoczęciem etapu centralnego w przypadku, gdy dwie drużyny tego samego klubu awansują do etapu centralnego.

Wdrażane zmiany podsumowuje Dyrektor Departamentu Rozgrywek Krajowych ZPRP Piotr Mystkowski –„Mogę z pełnym przekonaniem powiedzieć, iż omawiana zmiana to dopiero początek znacznie szerszego procesu modyfikacji rozgrywek na różnych płaszczyznach sportowo-organizacyjnych w ZPRP. W tym przypadku istotą rzeczy jest podniesienie rangi każdego spotkania poprzez wprowadzenie systemu awansów i spadków, co sprawi, iż każdy mecz będzie toczony o wysoką stawkę. Z drugiej strony zależy nam na jak najbardziej precyzyjnym dopasowaniu poziomu sportowego uczestników, co pozwoli ograniczyć w znaczącym stopniu liczbę meczów o zbyt dużej różnicy klas i zwiększy szanse na rozwój sportowy każdego uczestnika. Tego typu zabiegi w dłuższej perspektywie pozwolą przygotować młodzież do rywalizacji na najwyższym poziomie”.