Nie. Nie oczyścimy polskiej reprezentacji spadkiem do Dywizji C

2 godzin temu

„To już lepiej spadnijmy na dno europejskiego futbolu. Będzie łatwiej o awans na kolejne turnieje, a przyczyni się to ostatecznie do poprawy stanu naszej kadry w przyszłości.” Tak wieszczy wiele osób po naszej totalnej katastrofie w Lidze Narodów. Problem w tym, iż taka teza, choć populistycznie chwytliwa, jest kompletnie nieprawdziwa i to z wielu powodów.

Czy opłaca się nam spaść do Dywizji C?

Straciliśmy resztki szans na grę w barażach o awans do Dywizji A. Wypadliśmy ostatecznie z drugiego koszyka eliminacji Euro 2028. Znajdziemy się w trzecim. Niżej znaleźliśmy się tylko w jednych kwalifikacjach do mistrzostw kontynentu w historii. Było to w 2000 roku, gdy losowani byliśmy z czwartego koszyka. o ile Rumunia pokona grającą już o nic Bośnię, to tylko wygrana ze Szwecją pozwoli nam uniknąć baraży o utrzymanie w Dywizji B.

Pojawia się wiele głosów o tym, iż taki spadek na dno europejskiego futbolu byłby dla nas lepszy. Oczywiście przez osoby je wypowiadające przemawia chęć dopieczenia obecnej kadrze i prezesowi PZPN. W myśl zasady „im gorzej, tym lepiej”. Jednak w przestrzeni medialnej pojawiło się wiele głosów, które próbują takie rozwiązanie argumentować merytorycznie. Opierają się głównie na tym, iż ułatwi to nam w przyszłości awans do finałów mistrzostw Europy lub świata. Sprawdźmy, czy to prawda.

Niżej się nie da

Spadek do Dywizji C byłby katastrofą wizerunkową reprezentacji Polski. Ktoś może powiedzieć, iż przecież zdarzało się tam grywać Węgrom, Serbom, Norwegom, Szwedom czy Turkom, a Grecy spędzili w niej aż trzy sezony. Problem w tym, iż był to wtedy przedostatni szczebel w europejskiej hierarchii. Po obecnej edycji rozgrywki Ligi Narodów są reformowane i dywizje będą zaledwie trzy. Znaleźlibyśmy się zatem na dnie. Niżej się nie da. Dywizji D już nie będzie, bo została zlikwidowana.

W najniższej możliwej dywizji nigdy dotąd nie grał kraj w miarę poważny. Zdarzyło się to Gruzji na starcie rozgrywek, a także Kosowu, gdy zostało pełnoprawną europejską reprezentacją. W najniższej możliwej dywizji nigdy dotąd nie zagrał choćby słabiutki Cypr, przechodząca wielki kryzys Bułgaria, czy nic nie znacząca Czarnogóra. Teraz miałoby się to przytrafić Polsce?!

Oczywiście wszyscy mamy w pamięci kraje, które awansowały na wielkie turnieje adekwatnie tylko dlatego, iż grały w niskiej dywizji, a dobre wyniki ze słabeuszami dały im niezasłużoną grę w barażach. Tak Szwecja awansowała na ostatni mundial, choć w eliminacjach nie wygrała żadnego meczu. Zwyciężyła jednak w Dywizji C w grupie ze Słowacją, Estonią i Azerbejdżanem.

Na ostatnie dwa finały Euro ktoś z niskiej dywizji musiał awansować, bo jedna ze ścieżek była dla niej zarezerwowana. Skorzystała z tego Gruzja, a przed nią Macedonia. Zwykły niedzielny kibic może stwierdzić, iż w takim razie to jedyna realna droga dla nas. Niestety jest w błędzie.

Nie wejdziemy do baraży z Ligi Narodów

Zasady eliminacji na naszym kontynencie zmieniają się bowiem dość poważnie. W dodatku nie chodzi wyłącznie o drogę na Euro, ale także na mundial. W przypadku Euro 2028 sytuacja dla nas jest dość jasna. Znajdziemy się w trzecim koszyku. Losowanie odbędzie się 6 grudnia. Grupy będą cztero- i pięciozespołowe. o ile spadniemy na ostatnie miejsce w Lidze Narodów, raczej zagramy w eliminacjach tylko z trzema rywalami, bo w marcu odbywać się będą jednocześnie baraże Ligi Narodów i pierwsza kolejka eliminacji Euro 2028. Na turniej awansują bezpośrednio tylko zwycięzcy oraz osiem z dwunastu zespołów z drugich miejsc każdej z grup eliminacyjnych. Z trzeciego koszyka wyprzedzenie wyżej notowanego rywala będzie dość trudne.

Będzie też oczywiście droga poprzez baraże. Zagrają w niej cztery najsłabsze drużyny z drugich miejsc grup eliminacji Euro. Dołączy do nich pewna liczba zespołów z Ligi Narodów. Może ich być cztery, ale może ich być także… dziewięć. Od czego to zależy? Od tego, ilu współorganizatorów Euro 2028 awansuje na nie bezpośrednio. To niezwykle skomplikowane (poczytacie o tym w naszym tekście), ale kompletnie nas już dziś nie interesuje, bo Polska nie znajdzie się wśród drużyn, które do baraży o Euro 2028 wejdą do Ligi Narodów.

Dlaczego? W kolejce ustawią się bowiem te zespoły, które nie zajmą jednego z dwóch pierwszych miejsc w grupach eliminacji Euro. Najpierw zwycięzcy grup Dywizji A, potem Dywizji B, C, najlepszy zespół Dywizji D, wicemistrzowie Dywizji A, B, C, a następnie drużyny z trzecich miejsc Dywizji A, B i C. Oznacza to, iż choćby o ile rozgromimy Szwecję, znajdziemy się na trzydziestym miejscu w kolejce do miejsca w barażach z Ligi Narodów. Oczywiście, większość z tej trzydziestki awansuje bezpośrednio na Euro i zwolni wiele miejsc, ale szansa, iż dzięki temu załapiemy się na play-offy, jest wprost iluzoryczna.

Rewolucja w kwalifikacjach

„No ale przecież będziemy mieli większe szanse na baraże o finały mistrzostw świata w 2030 roku dzięki grze w Dywizji C!”. Czy na pewno? FIFA zgodziła się, by rewolucja w eliminacjach objęła także europejskie kwalifikacje do mundialu. Będą one się toczyły w systemie ligowym, nieco przypominającym ten, który znamy z fazy ligowej europejskich pucharów.

Wszystkie drużyny Dywizji A i B będą grały o mundial w League 1. Najlepsi zmierzą się z najlepszymi oraz z mocnymi średniakami. Dla reszty, a więc dla maluczkich outsiderów europejskiego futbolu, pozostanie gra w League 2. To właśnie tam, na peryferiach futbolu, bez żadnego zainteresowania ze strony europejskiej opinii publicznej będą się kisić we własnym sosie zespoły z Dywizji C. Wśród nich możemy się znaleźć my. Owszem, jej zwycięzcy będą mieli miejsce w barażach o awans na mundial, ale tylko tam. Drużyny z League 2 nie będą miały żadnej ścieżki bezpośredniego awansu do finałów mistrzostw świata. Takiej sytuacji nie było nigdy w historii!

Oczywiście, w League 1 nie bylibyśmy faworytem do awansu bezpośredniego. Ale przynajmniej byłby on możliwy. Poza tym z niej także można będzie awansować do baraży. Z League 2 już nie. Dokładne zasady rozgrywek nie są jeszcze znane, ale grając w League 2, nasze szanse awansu na mundial spadną około trzykrotnie w stosunku do szans w przypadku gry w League 1. Zatem opłacalność gry w niższej dywizji Ligi Narodów już się skończyła.

Pozostaje jeszcze kwestia, co dokładnie będzie decydowało o składzie League 1 i League 2. Eksperci skłaniają się ku wersji, iż przesądzi o tym skład następnej edycji Ligi Narodów, która odbędzie się w latach 2028-2029. Oznaczałoby to, iż ten, kto w obecnych rozgrywkach spadnie do Dywizji C, jest skazany na grę w League 2 w eliminacjach mistrzostw świata. Istnieje jednak także możliwość, iż będzie decydował skład dopiero sezonu 2030/31 Ligi Narodów. Wówczas po spadku do Dywizji C, gdybyśmy ją wygrali, moglibyśmy wskoczyć do League 1. Ryzyko jest jednak zbyt wielkie, by opłacało się spaść.

Skąd pewność, iż wygralibyśmy Dywizję C?

Cała teoria o opłacalności spadku na dno europejskiego futbolu opiera się też na założeniu, iż co jak co, ale Dywizję C to z pewnością byśmy wygrali. Wśród jej potencjalnych uczestników jest chociażby Islandia, Finlandia oraz Albania albo Białoruś, a zatem drużyny tylko nieco niżej od nas notowane. Jedno potknięcie z takim przeciwnikiem i wygranie dywizji może przejść nam koło nosa. Tym bardziej iż nasi rywale nie będą mieli zbyt wielu okazji do straty punktów, grając z drużynami pokroju Liechtensteinu i San Marino.

W najniższej dywizji jest też Mołdawia, która przecież nie tak dawno okazała się od nas lepsza w dwumeczu… Polska wcale nie miałaby zatem gwarancji szybkiego powrotu do Dywizji B. Moglibyśmy utknąć na dnie na lata i stracić całą epokę nie mając kontaktu z piłką reprezentacyjną na dobrym poziomie. Miałoby to fatalny wpływ na promocję piłki wśród członków młodego pokolenia. Wiele lat bez meczu przeciwko gwiazdom europejskiego futbolu? Młodzież z pewnością całkowicie straciłaby zainteresowanie polskim futbolem reprezentacyjnym.

Dla PZPN-u byłaby to także klęska finansowa. Dywizja C to znacznie mniejsze pieniądze od UEFA. To znacznie niższe zainteresowanie sponsorów, które jak wiemy już zaczęło spadać. Związek miałby też prawdopodobnie olbrzymie problemy z zapełnieniem Stadionu Narodowego. Boje z Andorą i Gibraltarem nie przyciągną pięćdziesięciu tysięcy widzów.

Zupełnie na marginesie, spadek do Dywizji C mógłby mieć wpływ na decyzję Roberta Lewandowskiego o kontynuacji gry w kadrze. Zarówno pozytywny, jak negatywny. Z jednej strony oddalilibyśmy się bardzo od gry w turniejach finałowych, więc byłaby to dobra pora na zakończenie kariery. Z drugiej: kolejny rok meczów wyłącznie przeciwko outsiderom dałby naszemu napastnikowi szansę na wyśrubowanie swoich rekordów bramkowych do niebotycznych wyników w skali światowej.

Trudno będzie spaść

Ostatni powód, dla którego spadek do Dywizji C nie będzie początkiem odbudowy polskiej reprezentacji, wcale nie jest najmniej istotny. Otóż: my wcale nie spadniemy. Oczywiście, wiem, jakie są nastroje i jak fatalnie gramy, ale my naprawdę jesteśmy jeszcze daleko od spadku. Po pierwsze Rumunia musi wygrać w Bośni, która przez ostatnie dwa lata przegrała u siebie tylko raz z Austrią. choćby remis drużynie Hagiego nie wystarczy.

Po drugie, musielibyśmy przegrać ze Szwecją. O to akurat nie powinno być trudno, choć rywale nie będą grali już o nic. Gdy te dwa warunki się spełnią, zajmiemy ostatnie miejsce w grupie. Ale nie oznacza ono jeszcze automatycznego spadku. Zagralibyśmy wtedy w barażach o utrzymanie. Naszym rywalem byłby zespół z drugiego miejsca Dywizji C, a więc:

Albania lub Białoruś z grupy 1.
Cypr z grupy 2.
Mołdawia lub Wyspy Owcze z grupy 3.
Islandia lub Estonia z grupy 4.

Czego by nie mówić o naszej kadrze, mimo wszystko w każdym z tych starć bylibyśmy faworytem, najczęściej bardzo zdecydowanym. Tym bardziej iż w marcowych barażach prowadziłby nas prawdopodobnie nowy selekcjoner.

Spadek nie zawsze oznacza odbudowę

Historia pokazuje, iż zejście na dno, by gwałtownie się odbudować, wygląda pięknie w teorii, ale w praktyce często prowadzi do jeszcze dłuższego kryzysu. Wielu kibiców Wisły Kraków uważało, iż spadek do 1. Ligi pomoże klubowi, który szybko, w ciągu jednego roku powróci do elity. Skończyło się na kilkuletniej degrengoladzie.

W latach dziewięćdziesiątych Henryk Apostel kompletnie zawalił nam eliminacje Euro 1996. Na ratunek przyszedł Antoni Piechniczek, ale na starcie musiał mierzyć się w kwalifikacjach do mundialu we Francji z… Włochami i Anglią. Fatalny los skończył się tym, iż spadliśmy do… czwartego koszyka przed Euro 2000. Zdecydowały ułamki punktów. Janusz Wójcik mimo tego był o włos od gry w barażach. Zabrakło choćby jednego strzelonego gola w domowych meczach z Anglią i Szwecją. Gdybyśmy byli w trzecim koszyku, naszymi rywalami zamiast Szwecji byłaby drużyna pokroju Macedonii. Odbudowa naszej kadry, która ostatecznie nastąpiła dopiero za Jerzego Engela, mogłaby nastąpić znacznie wcześniej. Kto wie, może Wojciech Kowalczyk zagrałby wtedy na Euro?