1 dzień temu
Lukas Pecha: Wysoki poziom technologiczny jest mocną stroną czeskiego rynku [WYWIAD]
Kontynuujemy naszą analizę rynków gier i zakładów na pieniądze w krajach sąsiadujących z Polską. Po Słowacji przyszedł czas na Czechy, o których w rozmowie z Interplay opowiedział Lukas Pecha – Chief Operating Officer i członek zarządu onebet a.s.
W jaki sposób czeski rynek gier hazardowych jest regulowany z prawnego punktu widzenia? Jakie ustawy i przepisy regulują jego funkcjonowanie?
Czeskie gry hazardowe online są regulowane jako działalność licencjonowana podlegająca nadzorowi państwowemu. Nie może to być licencja z Malty lub innego państwa członkowskiego UE. Każdy, kto udostępnia gry hazardowe graczom w Czechach, musi spełnić warunki określone w czeskim ustawodawstwie i uzyskać odpowiednie czeskie zezwolenie. Uważam, iż należy to podkreślić, ponieważ na czeskim rynku przez cały czas działają zagraniczni operatorzy, którzy nie przestrzegają tych wymagań i oferują swoje usługi bez odpowiedniego zezwolenia.
Podstawowym aktem prawnym jest ustawa nr 186/2016 o grach hazardowych. Określa on przede wszystkim, czym jest gra hazardowa i jakie rodzaje gier można prowadzić. Ponadto ustanawia warunki uzyskania zezwolenia, zasady prowadzenia działalności w internecie, rejestrację, identyfikację i ochronę graczy, ochronę osób niepełnoletnich i osób z grup ryzyka, wymagania dotyczące systemów gier i przechowywania danych, nadzór państwowy, sankcje oraz blokowanie nielegalnych stron internetowych. Oprócz samej ustawy rynek kształtuje jednak również szereg przepisów wykonawczych, wymagań regulacyjnych i materiałów metodologicznych. Operatorzy muszą oczywiście przestrzegać również innych ogólnie obowiązujących przepisów prawnych, między innymi zasad ochrony danych osobowych zgodnie z RODO.
Ustawa ma również zastosowanie do zagranicznych stron internetowych, o ile ich oferta jest dostępna i skierowana na rynek czeski. Decydujące znaczenie ma zatem nie tylko lokalizacja serwera czy siedziba spółki. Operator musi najpierw uzyskać od Ministerstwa Finansów tzw. zezwolenie wstępne, w ramach którego ocenia się m.in. stabilność finansową, przejrzystość oraz spełnienie innych warunków ustawowych, a następnie podstawowe zezwolenie na konkretny rodzaj gry hazardowej. Operatorem musi być osoba prawna z siedzibą w Czechach, UE lub EOG, spełniająca ustawowe wymogi kapitałowe, organizacyjne i dotyczące przejrzystości. Częścią systemu jest również kaucja finansowa służąca zabezpieczeniu wypełniania obowiązków przez operatora. Legalny operator internetowy może prowadzić wyłącznie dozwolone gry hazardowe, a jednocześnie musi wypełniać szereg innych obowiązków, w szczególności weryfikować tożsamość i wiek graczy, przestrzegać zasad odpowiedzialnej gry oraz wypełniać obowiązki regulacyjne i informacyjne.
Ustawa reguluje ponadto na przykład kwestię ochrony gracza. Stosunkowo nowym elementem są tzw. narzędzia samokontroli, takie jak ustalanie limitów gry lub możliwość skorzystania z przycisku awaryjnego, dzięki którego gracz może natychmiast wykluczyć się z udziału w grach hazardowych. Ograniczenie to obowiązuje albo przez 48 godzin, albo długoterminowo. Obie opcje obowiązują na całym rynku, tzn. gracz nie będzie mógł grać w żadnym czeskim licencjonowanym kasynie internetowym.
Znaczące zmiany regulacyjne dotknęły również obszar reklamy gier hazardowych. Nie może ona być skierowana do osób poniżej 18 roku życia ani stwarzać wrażenia, iż gry hazardowe stanowią zwykłe źródło utrzymania lub środek do osiągnięcia sukcesu społecznego.
Bardzo aktualnym tematem jest również kwestia przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, czyli AML. Operatorzy muszą wypełniać odpowiednie obowiązki w zakresie identyfikacji, kontroli i zgłaszania oraz na bieżąco oceniać ryzyko. W naszej firmie mamy pracowników wyznaczonych specjalnie do spraw AML, którzy na podstawie parametrów ryzyka na bieżąco monitorują i oceniają zachowania naszych graczy oraz ich transakcje.
Podsumowując ten temat, czeski system opiera się na połączeniu czeskiej licencji, certyfikacji technicznej, pełnej identyfikacji gracza, centralnego rejestru osób wykluczonych, bieżącej sprawozdawczości, opodatkowania oraz blokowania nielegalnych ofert. Sama zagraniczna licencja nie wystarcza do legalnego prowadzenia działalności w Czechach.
Jakie są najważniejsze mocne i słabe strony czeskiego rynku gier hazardowych online oraz jego ram regulacyjnych?
Czeski rynek gier hazardowych online jest rozwinięty, gwałtownie się rozwija i jest stosunkowo dobrze zinstytucjonalizowany. Jednocześnie jednak cyfryzacja rynku postępuje szybciej niż zwalczanie nielegalnej oferty zagranicznej.
Do mocnych stron czeskiego rynku należą jego wysoki poziom technologiczny i cyfryzacja. Mowa tu o rejestracji, obowiązkowej weryfikacji gracza i jego wieku, prowadzeniu kont graczy, sprawozdawczości regulacyjnej oraz ogólnokrajowym rejestrze osób wykluczonych. Jest to rozwinięty i konkurencyjny sektor legalny, w którym na rynku czeskim działa w tej chwili 27 operatorów posiadających licencję Ministerstwa Finansów.
Obserwuje się tu również silny popyt i wysoki poziom migracji z fizycznych salonów gier i kasyn do legalnego środowiska internetowego. Niemniej jednak nielegalna część rynku pozostaje przez cały czas znacząca i trudno jest oszacować, ilu czeskich graczy korzysta z usług zagranicznych operatorów nieposiadających czeskiego zezwolenia. Mogą oni jednak stanowić dla graczy znaczne ryzyko, zwłaszcza pod względem ochrony środków finansowych na kontach graczy lub ewentualnego dochodzenia wypłaty wyższych wygranych.
Do słabszych lub niedostatecznie uregulowanych obszarów zaliczyłbym natomiast pewne opóźnienie legislacji w stosunku do gwałtownie zmieniającej się rzeczywistości rynkowej. Jest to jednak problem, z którym spotykamy się również w wielu innych regulowanych branżach.
Jak duży jest czeski rynek gier hazardowych online pod względem wielkości rynku i wpływu gospodarczego? Jaka jest przybliżona kwota dochodów, które rynek ten generuje co roku do budżetu państwa?
Aby to uzmysłowić, podam dane za cały rok 2025. Segment online odnotował około 764 miliarda CZK z przyjętych zakładów. Całkowity rynek, w tym kasyna stacjonarne i salony gier, wyniósł ponad bilion CZK. Należy zaznaczyć, iż każde ponowne postawienie wygranej jest ponownie uwzględniane w statystykach. W ten sposób jedna setka może w ciągu wieczoru wygenerować wielokrotny odnotowany obrót. Przychody brutto z segmentu online wyniosły nieco ponad 40 mld CZK, a cały rynek czeski wygenerował 68 mld CZK. Z tych przychodów brutto pokrywane są podatek od gier hazardowych, koszty weryfikacji tożsamości graczy, technologie, licencje, usługi płatnicze oraz inne powiązane koszty operacyjne.
Naliczony podatek wyniósł dla segmentu online 13,4 mld CZK, a dla całego rynku 22,83 mld CZK. Stanowi to znaczący wkład fiskalny do budżetu państwa. Z podanych danych wynika, iż na segment online przypadało około 59% całkowitej kwoty naliczonego podatku od gier hazardowych . Z punktu widzenia długoterminowego trendu segment online rozwija się kosztem kasyn i salonów gier stacjonarnych, których liczba maleje.
Które sprawdzone praktyki wprowadzone na czeskim rynku gier hazardowych online mogłyby służyć jako przykład dla innych jurysdykcji?
Moim zdaniem najdobitniejszym czeskim przykładem jest system całościowej ochrony gracza: zweryfikowane konto, centralny rejestr osób wykluczonych (RVO), w którym podczas rejestracji automatycznie sprawdzane jest, czy gracz figuruje w tym rejestrze i czy można mu założyć konto.
Kolejnym istotnym narzędziem jest 48-godzinny „przycisk alarmowy”, wprowadzony od lipca 2024 roku. Jego znaczenie polega przede wszystkim na tym, iż wykluczenie nie dotyczy wyłącznie operatora, u którego gracz aktywował przycisk, ale wszystkich licencjonowanych operatorów, zarówno w środowisku online, jak i stacjonarnym. Gracz może wybrać tę blokadę w dowolnym momencie podczas gry, a sam przycisk jest łatwo dostępny i widoczny od razu po zalogowaniu. Drugim istotnym elementem jest powiązanie licencji z certyfikacją techniczną i szczegółowymi danymi.
W jaki sposób opodatkowany jest sektor gier hazardowych online w Czechach? Jakie są główne zasady podatkowe obowiązujące operatorów gier hazardowych?
Czeskie gry hazardowe online podlegają przede wszystkim specjalnemu podatkowi od gier hazardowych zgodnie z ustawą nr 187/2016 Sb., gdzie podatnikami są wszyscy posiadacze podstawowego zezwolenia Ministerstwa Finansów. Oprócz tego operator zwykle płaci również zwykły podatek dochodowy od osób prawnych.
Aktualne stawki podatku, stosowane do częściowej podstawy opodatkowania, która w uproszczeniu odpowiada GGR (Gross Gaming Revenue), wynoszą 35% dla loterii i gier technicznych, czyli zwykle automatów online; 30% dla zakładów bukmacherskich, gier bingo, gier na żywo, loterii fantowych i turniejów o niewielkiej skali.
Stawki te obowiązują zarówno w przypadku działalności online, jak i stacjonarnej (land-based). Okresem podatkowym jest kwartał kalendarzowy, a dochód z gier online w całości trafia do budżetu państwa.
Kim są czołowi operatorzy gier hazardowych w Czechach, w tym kasyna internetowe, operatorzy zakładów sportowych i inne licencjonowane firmy hazardowe?
Na rynku czeskim dominują przede wszystkim duże firmy oferujące wiele produktów, łączące zakłady sportowe, kasyno online, a czasem także loterie. Obok nich działają mniejsze kasyna internetowe. Można powiedzieć, iż czołowe firmy internetowe wprowadziły kasyna na swoich stronach dopiero jako produkt drugorzędny. Pierwotnie prowadziły one zakłady bukmacherskie lub loterie.
„Wielką piątkę” tworzą firmy Tipsport, Allwyn (dawniej Sazka), Fortuna, Betano i Chance. Łącznie stanowią one 87% rynku internetowego w Czechach. W porównaniu z mniejszymi kasynami mają przewagę w postaci kompleksowej oferty produktowej, silnej marki, długiej historii, szerokiego spektrum świadczonych usług, a przede wszystkim dużej bazy graczy.
W jaki sposób rząd czeski współpracuje z krajowymi operatorami gier hazardowych i innymi lokalnymi zainteresowanymi stronami?
Rząd czeski współpracuje z operatorami i innymi zainteresowanymi stronami przede wszystkim przy opracowywaniu przepisów, wdrażaniu technicznym systemów państwowych, monitorowaniu rynku oraz zapobieganiu uzależnieniom. Nie chodzi jednak o samoregulację branży – ostateczne decyzje, udzielanie licencji i nakładanie sankcji pozostają w gestii państwa. Po stronie administracji publicznej głównym podmiotem jest Ministerstwo Finansów jako organ odpowiedzialny za regulację i proces wydawania zezwoleń. Działania kontrolne i sankcyjne zapewnia przede wszystkim Administracja Celna, Administracja Finansowa zajmuje się poborem i kontrolą podatku od gier hazardowych, a Urząd Analiz Finansowych – obszarem przeciwdziałania praniu pieniędzy (AML). W systemie uczestniczą również kraje, gminy, Policja Republiki Czeskiej i inne instytucje. Z drugiej strony znajdują się poszczególni licencjonowani operatorzy, stowarzyszenia branżowe firm bukmacherskich i hazardowych, producenci systemów gier, upoważnione instytucje certyfikacyjne i badawcze, a także – co nie mniej ważne – inicjatywy obywatelskie.
Można powiedzieć, iż głównym punktem współpracy między wyżej wymienionymi zainteresowanymi stronami są konsultacje przy tworzeniu przepisów i regulacji. Branża może w ten sposób zwrócić uwagę na techniczne, operacyjne lub ekonomiczne konsekwencje projektów.
