Dietetyczne wskazówki dla biegaczy od Jakuba Mauricza

13 godzin temu
Zdjęcie: Dietetyczne wskazówki dla biegaczy od Jakuba Mauricza


W trakcie konferencji PKO Biegowe 360° Jakub Mauricz opowiedział o tym, na co zwracać uwagę w codziennej diecie biegacza i jak przygotować organizm do startu. Pomiędzy wykładami poruszyliśmy tematy, o których Jakub nie zdążył wspomnieć w swoim panelu, jednocześnie poruszając aspekty ważne dla wszystkich biegacza: odżywianie i regenerację, dobór węglowodanów, suplementację, różnorodność posiłków oraz bezpieczne tempo redukcji masy ciała.

Dieta biegacza to coś więcej niż posiłek przed treningiem czy żel zabrany na zawody. Codzienne wybory żywieniowe wpływają na to, czy organizm ma energię do wysiłku, jak przebiega regeneracja i jak bezpiecznie zmieniać masę ciała. Nie zawsze łatwo jednak oddzielić fakty od popularnych dietetycznych mitów — zwłaszcza gdy w grę wchodzą węglowodany, suplementy i redukcja.

O tym, jak podejść do tych zagadnień w praktyce, rozmawialiśmy z Jakubem Mauriczem, dietetykiem i specjalistą współpracującym ze sportowcami. W wywiadzie poruszamy kwestie ważne zarówno dla osób biegających rekreacyjnie, jak i tych, które przygotowują się do startów.

Adam Stangreciak: Jak wysoko na drabinie potrzeb regeneracyjnych znajduje się dobre odżywianie?

Jakub Mauricz: Uważam, iż na jednym z pierwszych szczebli. Rozdzieliłbym to na odpowiednio zaplanowany trening, regenerację i suplementację. Do regeneracji zaliczamy zarówno metody odnowy biologicznej, jak i składniki odżywcze, bo bez nich daleko nie zajedziemy. Tak jak auto potrzebuje benzyny, płynu do spryskiwaczy, oleju w skrzyni biegów i oleju silnikowego, tak samo my musimy odpowiednio bilansować żywienie.

Czyli istnieje specjalna dieta dla biegacza? Mam na myśli osobę, która biega trzy–cztery razy w tygodniu, pokonując łącznie około 30 km.

Myślę, iż przede wszystkim trzeba postawić na węglowodany. Nie byle jakie – nie chodzi o cukry z napojów gazowanych i słodyczy, tylko głównie o węglowodany skrobiowe. Warto polubić się z batatami, ziemniakami, topinamburem, płatkami owsianymi, makaronem i innymi podobnymi produktami.

Czy to w zasadzie jedyna różnica między biegaczem a przeciętnym Polakiem?

Myślę, iż dla wielu osób, które nie uprawiają sportu albo robią to rekreacyjnie — na przykład biegają 3–5 km na trening przy niskim tętnie – możliwa jest dieta bogatsza w tłuszcze, a uboższa w węglowodany. Kluczowa różnica wynika więc z intensywności treningu.

Ile jedzenia potrzeba, zależnie od liczby spalanych kalorii?

Wszystko zależy od liczby spalanych kalorii. Do jej oszacowania można wykorzystać wzór McArdle’a–Katcha. Dotyczy on podstawowej przemiany materii. Jest prosty: wymarzoną masę ciała albo aktualną masę mnożymy przez 21,6, a następnie dodajemy 370. Czyli jeżeli ktoś waży 80 kg, ale chciałby ważyć 75 kg, mnoży 75 przez 21,6 i dodaje 370. To liczba kalorii, poniżej której nie powinien schodzić. Żeby osiągnąć poziom odpowiedni do treningów i utrzymać masę ciała, trzeba dodać do tego około 30% kalorii. Mówimy wtedy o zerze kalorycznym, czyli stanie izokalorycznym.

Czy i dlaczego potrzebujemy różnorodności w posiłkach?

I tak, i nie. Różnorodność jest przydatna, żeby uniknąć monotonii. jeżeli ktoś je w kółko ryż, kurczaka i brokuły, może w końcu stwierdzić, iż ma dość takiego sposobu żywienia. Z drugiej strony nie potrzebujemy 58 rodzajów warzyw, owoców, ziół czy źródeł białka. Wybierając po kilka produktów z grupy węglowodanów, białek i tłuszczów, można ułożyć bardzo dobre menu. Może być powtarzalne, a jednocześnie łatwe do przygotowania.

Jak to się ma do jedzenia w XXI wieku?

Nie ukrywam, iż to trudne, bo zdrowa żywność nie jest tak często reklamowana w telewizji. Nikt nie reklamuje płatków owsianych, za to reklamuje się różne płatki śniadaniowe, które często zawierają 20–25% cukru. Dla osoby przygotowującej się do startu, na poziomie amatorskim czy wyczynowym, takie produkty mogą się sprawdzić podczas ładowania węglowodanów. Jednak ktoś, kto chce na co dzień dbać o zdrowie i walczyć z tkanką tłuszczową, powinien je ograniczyć. Gdyby jednym pstryknięciem palca usunąć ze sklepów produkty, w których cukier jest głównym składnikiem albo istotnym dodatkiem, zniknęłoby 80% branży spożywczej.

Czy gubienie tłuszczu oznacza jedzenie mniejszej ilości tłuszczu?

Absolutnie nie. U wielu osób jedną z przyczyn tycia może być hiperinsulinizm, czyli zbyt częste i nadmierne wydzielanie insuliny. Problemem bywa ciągłe podjadanie albo picie napojów i soków zawierających cukier. Z drugiej strony tłuszcze mają wysoką wartość energetyczną: 9 kcal na gram, w porównaniu z 4 kcal na gram węglowodanów. jeżeli chodzi o redukcję tkanki tłuszczowej i masy ciała, nie szukałbym winnego w jajku czy żółtku, tylko raczej w majonezie, sosach na jego bazie i innych tłustych dodatkach.

Jeszcze jedna kwestia: suplementy a filozofia „food first”. Które z tych magicznych rzeczy w tabletkach możemy znaleźć na talerzu?

Definicja suplementów diety mówi, iż są to środki spożywcze, których zadaniem jest uzupełnianie diety. jeżeli brakuje ci białka, możesz sięgnąć na przykład po białko serwatkowe albo aminokwasy w kapsułkach. Nie do końca się z tym zgadzam, bo niektóre potrzeby trudno określić bez badań i analiz. Są też rzeczy, których nie da się dostarczyć z dietą w konkretny sposób, na przykład niektórych preparatów probiotycznych.

Ktoś mógłby powiedzieć, iż lepszy będzie jogurt, kefir albo kiszonki — kiszona kapusta, pomidory czy rzepa. Jednak bakterie obecne w takich produktach są różne. jeżeli zależy nam na konkretnym efekcie fizjologicznym, na przykład ograniczeniu ryzyka biegunki, potrzebujemy określonych szczepów. Przykładem jest szczep LP299V, którego nie znajdziemy w kiszonkach — trzeba go dostarczyć w formie suplementu.

Jak gwałtownie możemy zredukować masę wśród biegaczy?

Często mówi się, iż redukcja powinna wynosić około 1% masy ciała tygodniowo. jeżeli ktoś waży 70 kg i chce schudnąć, oznacza to około 700 g tygodniowo. Pomiary powinny być wykonywane w podobnych warunkach: tego samego dnia, o tej samej porze i na czczo. U kobiet warto uwzględnić także dzień cyklu.

Idź do oryginalnego materiału